Trong báo cáo tháng trước, SGI Capital nhận định: “Trên góc nhìn kinh tế và đầu tư, thế giới đã rất nhiều lần trải qua các cuộc xung đột lớn nhỏ và đều nhanh chóng tìm được cách thích ứng và vượt qua. Theo dòng lịch sử các cuộc chiến, thị trường sẽ sớm chiết khấu các rủi ro và tìm được điểm cân bằng cho một xu hướng mới, mặc cho chiến sự sau đó có tiếp diễn hay leo thang. Nhìn về tháng 3, chúng tôi cho rằng tác động của xung đột địa chính trị sẽ sớm được thị trường chiết khấu đầy đủ và tiêu điểm sẽ quay trở về với các câu chuyện nội tại của Việt Nam, đặc biệt là câu chuyện kế hoạch kinh doanh và các tin tức riêng của từng doanh nghiệp khi mùa đại hội cổ đông đang tới”.
Diễn biến của thị trường trong tháng 03/2022 đang cho thấy thị trường chứng khoán toàn cầu đã tạo đáy vững vàng, ổn định trở lại, giá dầu cũng đã giảm hơn 20% từ đỉnh, và nhiều cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam đã vượt đỉnh cũ.
Sự phai nhạt dần của rủi ro và tác động từ xung đột địa chính trị lên thị trường tài sản (chart diễn biến S&P 500, Stoxx 600 và dầu brent):
– S&P 500 đã tạo đáy vào ngày chiến sự nổ ra và sau đó retest hai lần trước khi đi lên vững chắc.
– Châu Âu, nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp của cuộc xung đột đã hồi phục về mức trước khi xảy ra.
– Dầu Brent cũng đã giảm dần tiến về mốc trước chiến sự xảy ra sau khi Mỹ quyết định bán dầu từ kho dự trữ chiến lược và Trung Quốc tiến hành lockdown ở một loạt các thành phố lớn.
– Giá lúa mỳ sau khi tăng 50% khi chiến sự xảy ra, đang giảm dần về chân sóng.
Chúng tôi cho rằng xung đột đã và sẽ tiếp tục tác động tiêu cực tới thế giới, nhưng theo thời gian, người dân, doanh nghiệp và chính phủ đang và tiếp tục thích nghi. Sẽ có nhiều khu vực tiếp tục khó khăn, nhiều ngành cần hỗ trợ và thời gian dài hơn để hồi phục, nhưng cũng là cơ hội cho nhiều doanh nghiệp sáng tạo vươn lên. Vẻ đẹp của thị trường tài chính là ở chỗ: nó có luôn có tính dự báo và sẽ cân bằng sớm hơn nền kinh tế thực.
Chính phủ chủ động xử lý nghiêm các vụ việc, vi phạm trên thị trường chứng khoán giúp tiếp tục gia tăng niềm tin, sàng lọc doanh nghiệp và nhà đầu tư:
Sau vụ việc Bộ Công an khởi tố vụ án thao túng thị trường chứng khoán, ngày 30/3/2022, Phó Thủ tướng đã yêu cầu xử lý nghiêm các vụ việc, vi phạm trên thị trường chứng khoán. Bộ Tài chính được yêu cầu theo dõi và xử lý sớm, dứt điểm, có hiệu quả các vấn đề bất cập, tồn tại trong lĩnh vực chứng khoán như hệ thống giao dịch chứng khoán, việc công bố thông tin của các công ty đại chúng và doanh nghiệp niêm yết, chất lượng báo cáo kiểm toán doanh nghiệp,… Trong các báo cáo cuối năm 2021, SGI Capital đã nhiều lần nhấn mạnh sự phi lý về giá cổ phiếu nhóm penny và đầu cơ, sẽ tiềm ẩn những rủi ro cho nhà đầu tư vào nhóm doanh nghiệp này. Do vậy, với làn sóng nhà đầu tư mới tăng kỷ lục trong hai năm vừa qua, những biện pháp quyết liệt trên sẽ có tác động tích cực ở những khía cạnh:
– Giúp thị trường chứng khoán minh bạch và an toàn hơn, tạo dựng lòng tin dài hạn từ nhà đầu tư trong và ngoài nước.
– Giảm thiểu rủi ro của việc tiền nhà đầu tư ít kinh nghiệm bị cuốn vào việc phát hành của những doanh nghiệp ít minh bạch. Lưu ý rằng trong ba quý vừa qua, các tổ chức niêm yết phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu gần 64 nghìn tỷ, chủ yếu là các doanh nghiệp ngoài VN30. Áp lực này cùng với nhà đầu tư nước ngoài bán ròng gần 37 nghìn tỷ đã khiến VnIndex gần như đi ngang trong biên 1,420 điểm – 1,520 điểm trong ba quý vừa qua.
– Giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư tại kênh trái phiếu. Trong năm 2021, theo thống kê của FiinGroup, có hơn 650 nghìn tỷ giá trị trái phiếu doanh nghiệp được bán ra thị trường, với khoảng 50% số này là trái phiếu không có tài sản bảo đảm và trong số đó có những doanh nghiệp có tình trạng tài chính rủi ro cao.
Trong những tháng tiếp theo, chúng tôi cho rằng ba yếu tố cốt yếu sau sẽ tác động mạnh hơn đến thị trường chứng khoán Việt Nam, xếp theo thứ tự tác động lớn dần:
- Trung Quốc tăng trưởng chậm lại do kiên trì chính sách zero-COVID (ảnh về tình hình dịch bệnh, PMI của Trung Quốc):
Với đợt dịch bắt đầu bùng phát từ đầu tháng ba, chính phủ Trung Quốc đã tiến hành lockdown nhiều thành phố lớn như Thượng Hải, Thâm Quyến hay một số thành phố có cảng biển trọng yếu. Kết quả là PMI tháng ba của Trung Quốc đã giảm về 48.1, thể hiện việc sản xuất bị đình trệ trong khi Ngân hàng TW vẫn đang thực hiện quyết liệt việc nới lỏng.
Chúng tôi tham khảo được rằng chủng Omicron BA2 với khả năng lây nhiễm cao hơn chủng đầu đang chiếm phần lớn ca nhiễm tại Trung Quốc. Hơn một nửa người trên 80 tuổi ở Trung Quốc chưa tiêm đủ hai liều vắc xin, có thể là một trong những lí do chính phủ Trung Quốc vẫn quyết liệt áp dụng các biện pháp cực đoan hướng tới zero covid. Tuy nhiên, chưa có quốc gia nào thành công với cách tiếp cận zero-Covid khi đã xuất hiện chủng Omicron. Các quốc gia như US, UK, Hàn Quốc hay Việt Nam đều nhanh chóng đạt đỉnh dịch chỉ trong 1 tháng – 2 tháng tùy thuộc vào mức độ nới lỏng hoạt động xã hội. Do vậy, chính phủ Trung Quốc nếu vẫn kiên trì zero covid sẽ phải áp dụng biện pháp cực đoan hơn.
Các dữ liệu về hoạt động kinh tế của Trung Quốc đã ngay lập tức phản ánh tác động tiêu cực trên. Nếu kéo dài, những tác động này sẽ tác động tiêu cực tới kinh tế thế giới nói chung, và Việt Nam nói riêng trong bối cảnh tồn kho trung bình của doanh nghiệp chỉ quanh khoảng hai tháng. Chuỗi cung ứng hàng hóa thế giới có thể bị đứt gãy trầm trọng hơn mà chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa không thể giải quyết.
- Tác động từ chính sách FED lên thị trường tài sản:
Với tỷ lệ thất nghiệp tháng ba ở mức 3,6% và lương theo giờ tăng 5,6% (y-o-y), thị trường nhận định rằng tỷ lệ lạm phát cao trên nền toàn dụng lao động sẽ là tâm điểm của FED và pricing FED sẽ nâng lãi suất tương đương 8 lần với mỗi lần 0,25%. Việc nhìn trước lãi suất ngắn hạn sẽ gia tốc trong thời gian ngắn đang tạo ra một trong những hiện tượng hiếm khi xảy ra là đường cong lợi suất của một số cặp trái phiếu được giới đầu tư hay quan sát (2 năm/ 10 năm, hoặc 5 năm/ 30 năm) bị đảo ngược (Inversion). Trong điều kiện bình thường, sự đảo ngược này thường là chỉ báo cho sự suy thoái kinh tế sau đó từ 12 tháng – 18 tháng. Lí do đằng sau của hiện tượng này thường là ở cuối chu kỳ kinh tế khi đầu tư CAPEX của doanh nghiệp đạt mức cao, trong khi FED thắt chặt khiến thanh khoản của thị trường tài chính suy giảm và dẫn tới khan hiếm vốn ngắn hạn. Lúc này, doanh nghiệp có xu hướng chấp nhận lãi suất ngắn hạn cao bất thường để có vốn cho các mục đích kinh doanh và trả nợ. Khi điều này duy trì đủ lâu, các doanh nghiệp sẽ bắt đầu bị bào mòn lợi nhuận. Việc này dẫn đến lương không tăng và kéo theo thị trường bất động sản và tiêu dùng chậm lại, tạo ảnh hưởng ngược lên các doanh nghiệp. Đầu tư và tiêu dùng suy giảm toàn diện làm tăng rủi ro vỡ nợ và đẩy nền kinh tế vào suy thoái.
Khác với các chu kỳ trước, trong bối cảnh đầu tư CAPEX của chu kỳ này còn thấp và FED chưa hút tiền về, SGI Capital cho rằng việc đảo ngược lợi suất trái phiếu trong ngắn hạn hiện nay đang là kết quả của việc nhìn trước FED sẽ rất “diều hâu” trong nâng lãi suất trong những tháng tới bởi lạm phát chưa có dấu hiệu nguội đi. Trong giai đoạn này, định giá TTCK Mỹ có thể sẽ đi trong biên hợp lý của trung bình 5-10 năm như hiện nay, bởi sự cân bằng kéo co giữa tăng trưởng vẫn trên trung bình và lãi suất ngắn hạn cao hơn. Chúng tôi sẽ quay lại chủ đề này khi FED bắt đầu hút tiền về, dư kiến trong khoảng tháng 6/2022.
- Kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết năm 2022:
Trong các báo cáo đầu năm 2022, chúng tôi luôn nhấn mạnh tác động mạnh nhất tới thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ là các kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết trong bối cảnh mới: mối đe dọa từ giá hàng hóa cơ bản cao, bất ổn của chiến tranh, và lãi suất bước vào chu kỳ bình thường hóa về mức trước dịch COVID. Cách thức doanh nghiệp thích ứng, đổi mới và nắm bắt cơ hội sẽ tạo ra cơ hội cho sự phân hóa mạnh mẽ trên thị trường chứng khoán. Chúng tôi nhận thấy vẫn có nhiều doanh nghiệp đệ trình lên Đại hội cổ đông với những kế hoạch kinh doanh tăng trưởng mạnh mẽ trên 20%, một phần bởi quý hai và ba của 2021 ở nền thấp. Tuy nhiên, lưu ý rằng sẽ có hai tác động đan xen ở đây:
– Một nền lãi suất trái phiếu chính phủ tăng dần về vùng trước dịch sẽ tạo áp lực lên định giá P/E của thị trường, hiện đang ở vùng trung vị của giai đoạn trước dịch.
– Nền kinh tế Việt Nam mới bắt đầu hồi phục trở lại, các tác động của lạm phát cao hơn chưa gây áp lực lên hoạt động kinh doanh như ở một nền kinh tế giai đoạn cuối chu kỳ tăng trưởng.
Trong giai đoạn kinh tế phục hồi này, doanh nghiệp thường tạo nhiều ngạc nhiên theo hướng vượt kỳ vọng và kế hoạch. Đó chính là nơi tiềm ẩn các cơ hội đầu tư của năm nay, trong một môi trường rất phân hóa.
Cuối cùng, chúng tôi muốn liệt kê lại những trăn trở tâm điểm của thị trường chứng khoán Việt Nam trong 10 năm gần đây:
– 2011: Lạm phát tại Việt Nam lên tới 23%;
– 2012 – 2013: Nợ xấu ngân hàng 17%;
– 2014: Sự kiện Trung Quốc đưa giàn khoan xâm phạm khu vực đặc quyền kinh tế của Việt Nam;
– 2015: Trung Quốc tăng trưởng chậm nhất 25 năm, gây hiệu ứng tháo chạy khỏi tài sản tài chính lan rộng khắp toàn cầu, đặc biệt các quốc gia mới nổi;
– 2016: Brexit – cử tri Anh bỏ phiếu đồng ý Vương Quốc Anh ra khỏi Liên minh Châu Âu dấy lên lo ngại sẽ có làn sóng tương tự ở nhiều quốc gia, và làm tăng bất ổn châu Âu;
– 2017: Mỹ rút khỏi TPP. FED tiếp tục nâng lãi suất và bắt đầu hút tiền về.
– 2018: Chiến tranh thương mại Mỹ – Trung Quốc, Mỹ nâng thuế suất với hàng hóa châu Âu.
– 2019: Tăng trưởng kinh tế toàn cầu thấp nhất trong 10 năm
– 2020: Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách thao túng tiền tê. Đại dịch COVID diễn ra trên toàn cầu
– 2021: Việt Nam có quý tăng trưởng GDP âm lần đầu tiên trong lịch sử. Lockdown diễn ra khắp các trung tâm kinh tế, tiêu dùng và sản xuất của cả nước.
– 2022: Xung đột Nga – Ukraine, giá hàng hóa tăng cao khắp toàn cầu, FED có thể sẽ nâng lãi suất tới 8 lần và bắt đầu rút tiền về.
Và SẼ CÒN NHIỀU SỰ KIỆN nữa…
Điều chúng tôi muốn trao đổi là: thế giới luôn biến động, thị trường sẽ luôn có nhiều mối lo thường trực, nhưng TTCK sau những biến động ngắn hạn vẫn đi lên nhờ động lực tăng trưởng không ngừng của các các doanh nghiệp niêm yết. Nhìn rộng ra, chúng ta sẽ thấy Việt Nam đang là một trong số ít quốc gia có nền tảng vĩ mô ổn định nhất. Trên nền tảng đó, nhiều doanh nghiệp xuất sắc đang nắm băt được cơ hội để có một giai đoạn tăng trưởng thần kỳ. Khi việc tiếp cận nguồn lực (tín dụng, đất đai, công nghệ) công bằng hơn, sự phân hóa về tăng trưởng đã diễn ra với tốc độ chưa từng có. Vì lẽ đó, chúng tôi thấy rằng không có lí do gì để không đặt niềm tin vào những doanh nghiệp xuất sắc của Việt Nam trong những năm tới.
Đội ngũ SGI Capital chọn mỗi kỳ báo cáo một bài hát. Với tháng 04/2022, chúng tôi muốn độc giả nghe bản “Sway” do Dean Martin trình bày:
“…
Other dancers may be on the floor
Dear, but my eyes will see only you
Only you have the magic technique
When we sway I go weak
…”
Chúc quý nhà đầu tư một tháng Tư tốt lành!
